Mooie foto’s maken: 15 simpele tips voor betere foto’s

Scrol jij ook wel eens eindeloos door Instagram of Pinterest en denk je ‘hoe krijgen mensen dit voor elkaar’? Goed nieuws: mooie foto’s maken is geen kwestie van geluk of dure apparatuur. Het is vooral een kwestie van de juiste kennis toepassen, veel oefenen en goed kijken naar wat werkt.

In dit artikel deel ik vijftien tips waarmee jij vandaag nog betere foto’s maakt. Geen ingewikkelde theorie, maar praktische tips die je meteen kunt gebruiken, of je nu fotografeert met een systeemcamera of gewoon met je telefoon. Dus pak je camera erbij, lees mee en ga daarna direct naar buiten om te oefenen. Zo leer je het snelst.

Mooie foto’s maken doe je zo!

1. Zorg voor een rechte horizon

Bijna elke foto heeft een horizon. Soms is die letterlijk zichtbaar, bijvoorbeeld bij een landschap of een stadsgezicht. Soms is hij denkbeeldig, zoals bij een portret in een studio of bij productfotografie. Hoe dan ook geldt: een scheve horizon zorgt voor onrust in je foto. Tenzij je dat heel bewust inzet als stijlmiddel, oogt een schuine horizon al snel amateuristisch.

Gelukkig is dit een van de makkelijkste dingen om te verbeteren. Veel camera’s en telefoons hebben een ingebouwde waterpas die je kunt activeren in de instellingen. Nog handiger is het grid, een hulplijnenraster dat je over je beeld heen ziet terwijl je fotografeert. Dit raster verdwijnt automatisch weer op je uiteindelijke foto en helpt je niet alleen om recht te fotograferen, maar ook bij je compositie, waar ik straks nog op terugkom.

Lukt het toch niet helemaal recht in de camera? Geen paniek. In vrijwel elke bewerkingsapp, zoals Lightroom Mobile of Snapseed, kun je met een simpele schuifbalk je horizon achteraf rechttrekken. Let er wel op dat je foto dan iets bijgesneden wordt.

2. Stel scherp op de juiste plek

Scherpte op de juiste plek is misschien wel dé basisregel voor mooie foto’s maken. Bij portretten en dierenfotografie geldt bijna altijd: de ogen moeten scherp zijn. Niets is zo storend als een foto waarbij net de neus of het oor scherp is, maar de ogen niet.

De meeste moderne camera’s en smartphones hebben tegenwoordig automatische gezichts en zelfs oogherkenning. Zodra een oog herkenbaar in beeld is, stelt de camera daar automatisch op scherp. Voor beginners en voor situaties met veel beweging is dit een uitkomst.

Wil je meer controle, bijvoorbeeld bij macrofotografie of wanneer je door glas of takken heen fotografeert? Dan is handmatig scherpstellen vaak betrouwbaarder. Tik op je scherm op het punt waar je scherpte wilt, of gebruik op een systeemcamera de handmatige focusring. Gevorderde fotografen gebruiken vaak back button focus, waarbij scherpstellen en de foto maken losgekoppeld worden van elkaar. Dat geeft nog meer controle, vooral bij bewegende onderwerpen.

3. Gebruik compositie in je voordeel

Compositie bepaalt voor een groot deel of een foto als ‘mooi’ wordt ervaren. De bekendste compositieregel is de regel van derden. Je verdeelt je beeld met twee horizontale en twee verticale lijnen in negen gelijke vlakken. De punten waar deze lijnen elkaar kruisen zijn de plekken waar het oog van nature naartoe getrokken wordt. Plaats je onderwerp op zo’n kruispunt in plaats van precies in het midden, en je foto oogt direct interessanter.

Naast de regel van derden zijn lijnen een krachtig hulpmiddel. Denk aan een pad dat het bos in loopt, een rij lantaarnpalen of de richting waarin een bloem groeit. Deze lijnen, zichtbaar of denkbeeldig, sturen het oog van de kijker automatisch naar het belangrijkste punt in je foto. Gebruik ze bewust om richting en diepte te creëren.

Vergeet ten slotte niet om je onderwerp ‘lucht’ te geven. Vul je foto niet helemaal met je onderwerp, maar laat ruimte over. Fotografeer je een model dat een bepaalde kant op kijkt? Laat dan meer ruimte aan de kant waar het model naartoe kijkt dan aan de andere kant. Zo begrijpt de kijker meteen waar het verhaal in de foto naartoe gaat.

Lees meer: Compositie in fotografie: de regel van derden en de gulden snede

4. Zet je grid aan

Wist jij dat je op je smartphone of camera hulplijnen aan kunt zetten? Dit zit meestal in de instellingen. Deze lijnen zie je in je beeld, maar komen niet op je foto terecht. Ze zijn er puur voor om je te helpen met de compositie waar ik het zojuist over had. Daarnaast is het ideaal om ervoor te zorgen dat je een rechte horizon in je foto krijgt. Een handige tip dus waarvan veel mensen niet weten dat het bestaat.

5. Kies bewust je standpunt

Het standpunt waarmee je een foto maakt heeft enorme invloed op het eindresultaat. Ga eens door je knieën en fotografeer vanaf een laag standpunt, ook wel kikvorsperspectief genoemd. Dit laat je onderwerp groter en indrukwekkender ogen. Of klim juist ergens op en fotografeer van bovenaf, het vogelperspectief, voor een compleet ander en vaak verrassend beeld.

Loop ook eens helemaal om je onderwerp heen voordat je afdrukt. Bekijk het van alle kanten en bepaal welke hoek het meest fotogeniek is. Fotografie is een creatief proces. Hoe meer je experimenteert met standpunten, hoe sneller je jouw eigen stijl ontdekt.

6. Speel met onscherpte

Een mooi wazig achtergrond, ook wel bokeh genoemd, is een populair effect in fotografie. Dit krijg je door je diafragma open te zetten. Het diafragma wordt uitgedrukt in een f-getal, bijvoorbeeld f/1.8 of f/5.6. Onthoud deze vuistregel: hoe kleiner het f-getal, hoe meer licht er binnenkomt en hoe meer onscherpte je op de achtergrond krijgt. Een groot f-getal, zoals f/11, zorgt er juist voor dat vrijwel alles scherp is.

Niet elk objectief kan een heel klein f-getal aan, dus kijk op je lens welk bereik jij tot je beschikking hebt. Fotografeer je met je smartphone? Gebruik dan de portretmodus. De meeste moderne toestellen simuleren hiermee digitaal hetzelfde effect.

Onscherpte doet meer dan alleen mooi ogen. Het richt de aandacht van de kijker direct op je onderwerp en zorgt voor rust in je foto.

Lees ook: Wat is de belichtingsdriehoek in fotografie?

7. Fotografeer op het juiste moment

Voor de mooiste buitenfoto’s ben je afhankelijk van meer dan alleen je eigen kunnen. Licht, weer en tijdstip spelen een grote rol. De momenten rondom zonsopkomst en zonsondergang, ook wel het gouden uur genoemd, geven het meest flatterende en warme licht. Het licht is dan zachter en zorgt voor minder harde schaduwen dan op klaarlichte dag.

Ook het blauwe uur, het moment vlak voor zonsopkomst of net na zonsondergang, levert prachtige koele en rustige tinten op. Handig hulpmiddel: apps zoals PhotoPills of gewoon je standaard weer app vertellen je precies hoe laat de zon opkomt en ondergaat, zodat je op tijd klaarstaat.

Houd daarnaast rekening met de weersomstandigheden. Mist geeft een mysterieuze sfeer, bewolking zorgt voor zacht diffuus licht en is bijvoorbeeld ideaal voor portretten, terwijl felle zon juist harde schaduwen geeft. Een beetje planning vooraf scheelt je enorm veel tijd en levert veel mooiere foto’s op.

8. Creëer diepte in je foto

Een foto met diepte oogt al snel professioneler dan een platte foto. Denk in lagen: voorgrond, onderwerp en achtergrond. Plaats bijvoorbeeld bladeren, takken of een deuropening in de voorgrond en laat deze bewust wat onscherp. Dit zogenoemde kader, ook wel framing genoemd, trekt het oog automatisch naar binnen, richting je hoofdonderwerp.

Doorkijkjes werken op dezelfde manier. Denk aan een foto die je door een raam, een boog of tussen twee bomen door maakt. Je hersenen herkennen direct wat dichterbij is en wat verder weg ligt, en dat gevoel van diepte maakt een foto een stuk interessanter dan een vlak beeld.

9. Zichtbare en onzichtbare lijnen

Denk eens na over de lijnen in je foto. Is je onderwerp bijvoorbeeld heel symmetrisch? dan is het vaak mooi om dit ook zo goed mogelijk vast te leggen. Maar je kunt lijnen ook gebruiken om diepte te creëren. Denk bijvoorbeeld aan een pad in het bos. Of de richting waarop een bloem in het beeld komt. Alle lijnen, zichtbaar of denkbeeldig, helpen je hersenen om de naar het belangrijkste punt in de foto te kijken. Gebruik ze dus in je voordeel.

10. Beheers je licht

Licht is misschien wel de belangrijkste factor bij het maken van mooie foto’s. Of je nu werkt met natuurlijk licht, studioflitsers of gewoon het licht dat toevallig beschikbaar is, de richting en hardheid van het licht bepalen voor een groot deel de sfeer van je foto.

Zacht licht, bijvoorbeeld op een bewolkte dag of wanneer de zon gefilterd wordt door bladeren of een gordijn, geeft doorgaans het meest flatterende resultaat. Fel, direct licht zorgt voor harde schaduwen en felle hooglichten. Fotografeer je met tegenlicht, dus met de lichtbron achter je onderwerp? Dat is technisch lastig omdat het al snel harde contrasten oplevert. Is de lucht goed belicht, dan is de kans groot dat de voorgrond te donker wordt en andersom. Een reflector, een externe flitser of simpelweg schuiven met je standpunt helpt om dit contrast te verkleinen.

Twijfel je of je belichting klopt? Kijk dan naar het histogram op je camera of telefoon. Dit grafiekje laat precies zien of je foto te donker, te licht of goed belicht is, veel betrouwbaarder dan het schermpje zelf, dat door omgevingslicht soms een vertekend beeld geeft.

11. Gebruik kleur bewust

Kleur is een van de krachtigste middelen om een foto te laten opvallen. Let bij portretten op de kleur van kleding, bij productfotografie op de achtergrond en bij foodfotografie op de kleur van servies en accessoires.

Een handige basis is die van complementaire kleuren, kleuren die tegenover elkaar liggen op de kleurencirkel, zoals blauw en oranje of rood en groen. Combineer je deze bewust in een foto, dan ontstaat er visueel contrast en trekt je foto meteen meer aandacht. Fotografeer je bijvoorbeeld een oranje paddenstoel tussen groen mos? Dan werkt dat kleurcontrast al vanzelf in jouw voordeel.

Loop gerust een rondje om je onderwerp heen. Elke hoek geeft weer andere belichting en daarmee andere kleuren, zowel van je onderwerp als van de achtergrond. Experimenteren loont.

12. Haal alles uit je apparatuur

Mooie foto’s maken hangt voor een groot deel af van jouw vaardigheden, niet van hoe duur je camera is. Een ervaren fotograaf maakt met een simpele smartphone nog steeds een prachtige foto, terwijl iemand zonder kennis met de duurste camera weinig voor elkaar krijgt.

Leer daarom de belangrijkste standen van je toestel kennen. Diafragmavoorkeus, vaak aangeduid met A of Av, geeft jou controle over de onscherpte. Sluitertijdvoorkeus, S of Tv, is ideaal als je beweging wilt bevriezen of juist wilt laten vervagen, denk aan stromend water. Weet je precies wanneer je welke stand gebruikt, dan verlies je nooit meer tijd op het moment dat het erop aankomt.

13. Vang emotie en het juiste moment

Techniek is belangrijk, maar zonder emotie blijft een foto leeg. Richt je niet alleen op instellingen en compositie, maar let ook op wat er om je heen gebeurt. Een lach die net ontstaat, een blik tussen twee mensen, een spontane beweging. Wees geduldig en blijf opletten, ook tussen de ‘geplande’ momenten door. Vaak ontstaan de mooiste foto’s juist wanneer je even niet actief aan het sturen bent. Fotografeer je mensen? Praat met ze, stel ze op hun gemak en fotografeer door terwijl ze niet meer poseren. Dat levert vaak de meest natuurlijke en oprechte foto’s op.

14. Je foto’s bewerken voor het beste resultaat

Er zijn voor en tegenstanders van fotobewerking, maar zelf ben ik een groot voorstander. Je camera legt zoveel mogelijk beeldinformatie vast, zeker als je in RAW formaat fotografeert. Daardoor kan een foto rechtstreeks uit de camera nog wat vlak of flets ogen. Dat zegt niets over jouw kwaliteiten als fotograaf, dat is gewoon hoe RAW bestanden werken.

Met bewerking geef je je foto net dat beetje extra pit. Denk aan het aanpassen van schaduwen, contrast, witbalans en helderheid. Gratis apps zoals Snapseed of Lightroom Mobile zijn ideaal om mee te starten en bieden al enorm veel mogelijkheden zonder dat je hoeft te betalen. Begin klein: pas contrast en helderheid een klein beetje aan en kijk wat het doet met je foto. Overdrijf niet, een natuurlijk resultaat oogt vaak nog altijd het mooist.

Lees ook: 10x tips – je eigen fotografie stijl ontwikkelen

15. Leer van anderen

De laatste en misschien wel belangrijkste tip: kijk goed naar het werk van andere fotografen. Je hoeft het wiel niet zelf opnieuw uit te vinden, want talloze fotografen zijn je al voorgegaan. Bekijk foto’s die jij mooi vindt op bijvoorbeeld Pinterest of Instagram en stel jezelf steeds de vraag waarom je die foto mooi vindt.

Komt het door de belichting? Door de locatie? Door de compositie of de styling? Probeer die elementen te herkennen en gebruik ze als inspiratie voor je eigen werk. Kopiëren hoeft niet, maar je laten inspireren en technieken eigen maken is een van de snelste manieren om jezelf te ontwikkelen als fotograaf.

Wat kun je nog meer doen?

Deze 15 tips helpen je vast een stuk op weg om nog mooiere foto’s te maken. Wil je nog meer doen en nog meer leren? Lees dan ook eens mijn artikelen over het verbeteren van je fotografie skills en over de gratis fotografie workshops die je online kunt volgen. Dat helpt je nog verder op weg!

Heb je alle tips doorgenomen? Ga dan op pad en begin met het maken van mooie foto’s! Vragen kun je altijd stellen in de reacties. Veel fotoplezier!