IJskristallen fotograferen in de winter

Zodra de temperatuur onder het vriespunt zakt kunnen ijskristallen ontstaan. En deze kunstwerkjes zijn super fotogeniek! IJskristallen fotograferen kan op allerlei manieren. In dit artikel geef ik je tips en praktische informatie om met je camera op pad te gaan en ze vast te leggen!

Persoonlijk is de winter mijn minst favoriete seizoen. Meestal is het koud, nat en grijs. Maar op een mooie winterdag waarbij de zon schijnt en het onder nul is, verschijnen er plotseling toch wel toffe fotomomentjes! Eén daarvan zijn de kristallen van ijs die je op allerlei plekken ziet verschijnen. Vind jij dit ook prachtig en wil je er mooie foto’s van maken? Lees dan snel verder.

Wat zijn ijskristallen eigenlijk?

IJskristallen zijn kristallen gemaakt van bevroren waterdamp. Ze ontstaan wanneer waterdamp in de lucht bevriest, zonder eerst vloeibaar te worden. Dit gebeurt vooral bij heldere, koude nachten met weinig wind. De damp bevriest dan op oppervlakken zoals ramen, grassprieten, bladeren of spinnenwebben. Door de mooie patronen zijn ijskristallen een mooi onderwerp om te fotograferen.

Je ziet ijskristallen vaak op plekken waar de ondergrond kouder is dan de lucht eromheen. Hoe kouder en vochtiger het is, hoe ingewikkelder de patronen kunnen worden. En juist dat maakt het zo interessant om te fotograferen, want geen enkele ijskristal is hetzelfde.

Wat heb je nodig om ijskristallen te fotograferen?

Het fotograferen van ijskristallen hoeft niet moeilijk te zijn, maar om ze goed vast te leggen heb je wel een aantal dingen nodig. Hieronder zet ik ze voor je op een rijtje!

Camera
Een camera waarmee je handmatig kunt scherpstellen is eigenlijk wel een must. Een systeemcamera of spiegelreflexcamera werkt het fijnst, maar er zijn ook andere opties. De meeste goede telefoons hebben namelijk ook een pro-stand waarmee je handmatig kunt scherpstellen. En ook op sommige compactcamera’s vind je zo’n soortgelijke functie.

Lens
Met alleen handmatig scherpstellen ben je er nog niet. Je lens moet ook van dichtbij genoeg kunnen scherpstellen om een ijskristal echt gedetailleerd te kunnen fotograferen. IJskristallen zijn erg klein waardoor een macrolens geen overbodige luxe is. Heb je geen macro-lens? Dan zijn tussenringen of een voorzetlens een goed alternatief.

Werk je met een compactcamera of telefoon? Dan kun je vaak de macrofunctie selecteren om van dichtbij te kunnen scherpstellen. Daarnaast kun je ook een telefoonlensje gebruiken, deze clip je gewoon over je lens heen.

Accessoires
Je hebt niet perse andere hulpmiddelen nodig om mooie foto’s van ijskristallen te maken. Maar als ik er eentje zou moeten noemen, dan zou ik voor een statief kiezen. Wanneer je handmatig gaat scherpstellen is een statief wel fijn. Zo blijft je camera op dezelfde plek, zodat het scherpstelvlak niet gaat verschuiven. Daarnaast kun je met een statief experimenteren met focus bracketing en stacking, wat nog meer details zichtbaar kan maken in je foto’s!

Stap voor stap ijskristallen fotograferen

1. Zoek de juiste omstandigheden

Zoals ik eerder al uitlegde ontstaan ijskristallen onder specifieke omstandigheden. Ze zijn er dus niet iedere dag! Houd daarom het weerbericht goed in de gaten, op zoek naar aanwijzingen zoals weinig wind en een hoge luchtvochtigheid. Denk je dat het een goede nacht is geweest? Ga dan vroeg op pad, het liefste rond zonsopkomst. Niet alleen zijn de kristallen dan nog vers, maar het licht is dan ook op zijn mooist.

Kijk goed om je heen. Autoruiten, tuinhekjes, bladeren, planten, spinnenwebben en glazen oppervlakken zijn plekken waar je ze vaak ziet. Je hoeft er dus niet perse voor naar een natuurgebied. Meestal vind je rondom je huis ook genoeg interessante plekken om de ijskristallen te fotograferen.

2. Stel je camera in

Zodra je mooie ijskristallen hebt gevonden is het tijd om je camera goed in te stellen. Gebruik bij voorkeur handmatige instellingen om je foto optimaal te kunnen belichten. Zet je camera op de diafragmavoorkeuze (A/Av-stand) of volledig handmatig (M-stand).

Misschien ben je (net als ik) geneigd om je diafragma zo open mogelijk te zetten. Bij het fotograferen van ijskristallen in close-up is dit meestal niet de beste optie, omdat je dan veel details verliest. Kies een kleiner diafragma (groot getal, zoals bijvoorbeeld F/8) voor voldoende scherptediepte. De kristallen zijn dun en klein, dus je wilt zoveel mogelijk scherp in beeld. Hou er wel rekening mee dat je sluitertijd daardoor langer wordt. Een statief komt dan goed van pas.

De ISO hou je het liefst zo laag mogelijk (100 of 200) om ruis te voorkomen. Een langere sluitertijd is niet erg wanneer je vanaf je statief fotografeert. Je onderwerp staat toch stil, dus zo komt er geen beweging in je beeld.

3. Handmatig scherpstellen

Scherpstellen op ijskristallen is vaak een uitdaging. Automatische scherpstelling werkt lang niet altijd goed bij zulke kleine details. Zet daarom ‘focus peaking’ aan als deze functie op je camera zet. Hiermee kun je beter zien waar je handmatig scherpstelt, omdat de scherpte zichtbaar wordt in gekleurde lijntjes. Ideaal!

Gebruik het live view scherm en zoom digitaal in op het kristal om nog nauwkeuriger scherp te kunnen stellen. Neem hier de tijd voor, dat maakt echt het verschil.

4. Speel met compositie en licht

Probeer verschillende hoeken en composities. IJskristallen zijn heel mooi van dichtbij, maar ook mooi in combinatie met de omgeving. Fotografeer bijvoorbeeld een mooi blad waarvan de randen helemaal omringd zijn door kristallen. Of creëer diepte door de achtergrond mee te nemen in je foto.

Let goed op het licht. Als de zon net opkomt en laag staat, krijg je vaak prachtig strijklicht dat de kristallen laat glinsteren. Je kunt ook experimenteren met tegenlicht. Krijg je dan te veel contrast? Een reflectiescherm kan je helpen om het licht te weerkaatsen op je onderwerp.

5. Geduld en timing

Omdat ijskristallen zo dun en kwetsbaar zijn, moet je snel werken. Zodra de temperatuur iets stijgt, verdwijnen ze vaak binnen enkele minuten. Zorg dus dat je apparatuur al klaarstaat en je weet wat je wilt doen.

Extra tips voor het fotograferen van ijskristallen

Zijn de weersvoorspellingen optimaal voor het ontstaan van ijskristallen? Zorg er dan voor dat je ’s ochtend direct kunt vertrekken. Leg je camera, opgeladen batterijen, lege geheugenkaartjes en andere accessoires en benodigdheden startklaar. Je kunt zelfs ‘s avonds al even rondlopen om plekken te spotten waar je de volgende ochtend terug kunt gaan.

Wil je jezelf echt uitdagen? Probeer dan eens ijskristallen op bevroren zeepbellen en bubbels te fotograferen. Hiervoor moet het echt meerdere graden vriezen en je moet super snel te werk gaan. Maar als het lukt is het echt magisch! Het heeft me een paar pogingen gekost, maar uiteindelijk ben ik super blij met het resultaat.

Blijf dus lekker oefenen met het fotograferen van ijskristallen! In Nederland krijg je niet heel vaak de kans om deze foto’s te maken, dus gebruik de momenten die zich aandienen goed.

De nabewerking van je foto’s

Als je eenmaal thuis bent en je foto’s bekijkt, zie je waarschijnlijk pas echt hoe gedetailleerd die kristallen zijn. Met wat nabewerking kun je de structuur en het contrast nog iets versterken. In Lightroom, Camera RAW of een vergelijkbaar programma kun je bijvoorbeeld de helderheid (clarity) en textuur iets omhoog trekken. Ook kun je de witbalans aanpassen om de sfeer iets warmer of kouder te maken.

Heb je gebruik gemaakt van focus bracketing in je camera? Dan kun je in de nabewerking die foto’s combineren (focus stacking) om zo veel mogelijk scherpte in je foto te krijgen.

Hopelijk heb ik je met deze tips op weg geholpen om deze winter de mooiste foto’s van ijskristallen te maken! Het fotograferen van ijskristallen is erg leuk om te doen, maar kleed je goed aan zodat je het niet zo koud krijgt. Anders is de lol er snel vanaf. Veel plezier!