6x tips: paddenstoelen fotograferen in de herfst

Paddenstoelen fotograferen is een van mijn favoriete dingen om te doen in de herfst. Ze komen in allerlei vormen, kleuren en formaten. En je vindt ze vaak op de meest fotogenieke plekken in de natuur. In dit artikel deel ik mijn fotografie tips zodat ook jij deze herfst lekker aan de slag kunt met je camera. Van de juiste camera-instellingen tot scherpstellen en het gebruik van licht. Ben jij al het bos in geweest, of staat het nog op je herfstbucketlist?

Paddenstoelen fotograferen, zó maak je de beste foto’s

In dit artikel deel ik zes tips om toffe foto’s van paddenstoelen te maken. Je hebt hiervoor niet per se een macrolens nodig. Ook met een gewone cameralens kun je mooie resultaten krijgen. Het belangrijkste is dat je goed kijkt naar je standpunt, scherpstelling, licht en compositie.

Ben je nog wat onzeker over je camera-instellingen zoals sluitertijd, diafragma of ISO? Hieronder geef ik alvast wat handige uitgangspunten. In mijn andere artikelen ga ik verder in op de technische inhoud. Bij vragen kun je ze natuurlijk altijd in de comments stellen. Of via een DM op een van mijn social media kanalen.

Welke camera-instellingen gebruik je voor paddenstoelen?

Welke instellingen je het beste kunt gebruiken, hangt af van het licht, je lens en het resultaat dat je wilt bereiken. Toch zijn er een paar handige uitgangspunten waarmee je kunt beginnen.

• Diafragma: probeer eens f/2.8 of f/4 wanneer je een mooie onscherpe achtergrond wilt. Wil je meer van de paddenstoel scherp in beeld? Kies dan bijvoorbeeld f/8. Houd er rekening mee dat de scherptediepte ook afhangt van hoe dichtbij je fotografeert.
• Sluitertijd: fotografeer je uit de hand? Let dan goed op dat je sluitertijd kort genoeg is om bewegingsonscherpte te voorkomen. Met een statief kun je ook langere sluitertijden gebruiken.
• ISO: begin met een lage ISO-waarde, bijvoorbeeld ISO 100 of 200. Is het erg donker in het bos? Verhoog de ISO dan als dat nodig is om een voldoende korte sluitertijd te gebruiken.
• Scherpstellen: kies bewust je scherpstelpunt. Bij kleine paddenstoelen kan een paar millimeter verschil al veel uitmaken!

Zie deze instellingen vooral als startpunt en experimenteer met wat voor jouw camera en situatie het beste werkt.

Lees ook: 10x fototips voor herfstfotografie

1. Paddenstoelen laag bij de grond fotograferen

Het mooiste deel van de paddenstoel zit vaak verstopt onder zijn kap. Bij veel soorten vind je daar het fijne, fragiele patroon van de lamellen. Deze worden ook wel ‘de schotjes’ genoemd. Om dat goed vast te leggen, is het belangrijk om je camera laag bij de grond te houden. Zo kun je als het ware onder de paddenstoel kijken.

Dit betekent vaak: door je knieën, op je hurken of zelfs plat op de grond. Niet altijd comfortabel, maar het loont zeker! Gelukkig hebben veel camera’s tegenwoordig een kantelbaar scherm, waardoor het een stuk makkelijker is geworden om vanuit een laag standpunt te fotograferen. Je ziet beter wat je doet en je kunt nauwkeuriger scherpstellen.

Extra tip: neem een plastic tas, vuilniszak of zitmatje mee. Zo blijf je zelf schoon en droog terwijl je zo dicht mogelijk bij de paddenstoelen komt. Let wel op dat je geen andere paddenstoelen of kwetsbare planten beschadigt wanneer je een plekje zoekt.

2. Waar stel je scherp?

Misschien wel de belangrijkste vraag bij het fotograferen van paddenstoelen: waar stel je nou precies op scherp? Op de rand van de hoed, de steel, of de onderkant van de kap? Je scherptediepte is vaak klein, zeker als je met een groot diafragma (laag f-getal) werkt, dus je focus moet écht goed zitten.

Wat de juiste plek is vind ik persoonlijk bij iedere foto anders. Dus mijn advies? Experimenteer! Soms is de rand van de hoed het mooiste scherp, soms juist het hart van de steel. Wat het beste werkt, verschilt per paddenstoel en per compositie. Twijfel je? Maak meerdere foto’s met verschillende scherpstelpunten. Dan kun je achteraf kijken wat jij het beste vindt of zelfs foto’s combineren.

Dit kan ook makkelijk met focus bracketing, waarbij je camera automatisch meerdere foto’s achter elkaar maakt met een verschil in scherptepunt. Deze beelden voeg je dan samen door middel van focus stacking. En zo kun je de mooie bokeh in de achtergrond behouden, terwijl een groter deel van je paddenstoel haarscherp is!

Extra tip: het is ook handig om gebruik te maken van focus peaking. Hiermee zie je via gekleurde lijntjes op je scherm welke delen binnen het scherpstelgebied vallen. Superfijn als je handmatig scherpstelt, want zo heb je zelf meer controle.

3. Bijschijnen voor extra licht

Paddenstoelen fotograferen vergt niet alleen veel van jezelf, maar ook van je camera. Ze staan namelijk vaak op een vochtige en schaduwrijke plek. Daarom heb je soms net wat extra licht nodig om een mooie foto te maken.

Het kan helpen om met een zaklamp of het lampje van je telefoon bij te schijnen. Dan kun je wat meer diepte creëren en zorgen voor interessante schaduwen. Het is ook leuk om hiermee te experimenteren! Laat het licht bijvoorbeeld eens van achteren komen. Of schijn juist onder de kap. Zo creëer je niet alleen meer licht, maar ook diepte en contrast.

Probeer ook eens hoe je foto eruitziet zonder extra verlichting. Op een bewolkte dag is het licht vaak mooi zacht, waardoor je minder harde schaduwen krijgt. Soms is dat precies de sfeer die je zoekt.

Lees ook: Lichtgevende paddenstoelen fotograferen met light painting

4. Spiegeltje, spiegeltje op de grond

Heb je geen kantelbaar scherm op je camera? Dan kan een klein spiegeltje uitkomst bieden. Houd het schuin tegen je scherm aan met de spiegelende kant omhoog. Zo kun je zonder uitklapscherm toch duidelijk zien wat je fotografeert zonder jezelf in allerlei bochten te wringen.

Het beeld staat misschien op z’n kop, maar je krijgt wel een idee van je compositie en scherpstelpunt. Vooral handig bij paddenstoelen die je écht van heel laag wilt vastleggen. Daarnaast is een flexibel klein statief ook heel handig wanneer je paddenstoelen gaat fotograferen.

Met een statief kun je je camera rustig neerzetten en nauwkeurig scherpstellen. Ook handig wanneer je meerdere foto’s wilt maken voor focus stacking of met een langere sluitertijd werkt.

5. Gebruik een macrolens voor nóg meer detail

Wil je echt dichtbij komen en de kleinste exemplaren vastleggen? Dan is een macrolens een fijne toevoeging aan je fotografie-uitrusting. Met een macrolens kun je kleine details groot in beeld brengen. Dit soort details zie je met het blote oog vaak nauwelijks, maar geven je foto juist iets extra’s en maken het beeld uniek.

Let wel op, bij macrofotografie is het scherpstelvlak vaak piepklein. Een paar millimeter verschil kan al betekenen dat de scherpte net op het verkeerde punt ligt. Gebruik daarom bij voorkeur een statief en werk eventueel met focus peaking.

Geen macrolens? Geen zorgen. Je kunt ook gebruikmaken van tussenringen of een macrovoorzetlens op je bestaande objectief. Zo kun je voor een relatief klein budget toch dichtbij komen en experimenteren met macrofotografie. Houd er wel rekening mee dat deze hulpmiddelen invloed kunnen hebben op bijvoorbeeld de scherpstelafstand en het gebruiksgemak.

6. Let ook op de omgeving

Omdat paddenstoelen vrij klein zijn, krijg je de omgeving ook van dichtbij in beeld. En dan kan het zijn dat een takje, blaadje of stukje gras wat je ter plekke helemaal niet opvalt, toch storend is op de foto.

Kijk daarom goed naar de details in je foto. Ligt ergens een los blaadje dat storend is? Dan kun je dit eventueel voorzichtig uit beeld halen, zonder de natuur te beschadigen. Of probeer je camera een stukje te verplaatsen. Je wilt namelijk dat je paddenstoel opvalt in je foto, en niet alles eromheen. En alles wat je ter plekke al hebt gedaan hoef je achteraf in Photoshop niet meer te retoucheren.

Kijk ook eens bewust naar de achtergrond. Door je standpunt iets te veranderen, kun je een lichte plek of juist een donkere achtergrond achter de paddenstoel krijgen. Dat kan al een groot verschil maken in je foto.

Ga jij paddenstoelen fotograferen deze herfst? Hopelijk helpen deze tips je om nog mooiere paddenstoelenfoto’s te maken dit seizoen. Trek je wandelschoenen aan, neem je camera mee en duik de natuur in. Veel plezier!